Interview met journalist Koen Greven

Interview met journalist Koen Greven die onlangs uit Marokko is geweerd, wegens gebrek aan een speciale permissie om in Alhoceima te kunnen werken.

Marokko

Je schrijft al geruime tijd artikelen voor de NRC over actualiteiten die zich afspelen in onder andere Marokko. Vanwaar de interesse in Marokko?

Als correspondent in Spanje kreeg ik Marokko er bij als land waar ik over mag schrijven. Ik was er in het verleden ooit eens op vakantie geweest, maar verder was het grotendeels nieuw voor mij. Ik heb Marokko direct als zeer interessant ervaren. Alleen al om te zien waar de meeste Marokkaanse Nederlanders vandaan komen. Het imago van Marokkanen in Nederland is over het algemeen niet best. En dat is niet goed. Grotendeels komt dat door onwetendheid. Ik hoop dat ik met mijn verhalen daar een klein beetje verandering in kan brengen.

Hoe lang ben je actief als correspondent?

Sinds 1 januari 2015. Dat is dus ruim 3,5 jaar.

Hoe zou je Marokko als land in een paar steekwoorden omschrijven?

Land van enorme tegenstellingen. Soms modern, dan weer verbazend conservatief. Tussen dictatuur en democratie.

Je woont momenteel in Spanje, de hoofdstad Madrid. Spanje kent een grote Marokkaanse gemeenschap, merk je een verschil tussen de Marokkaanse gemeenschap in Marokko en de Marokkaanse gemeenschap in Spanje? Zo ja, wat? Zo niet, waarom niet?

In Spanje is de Marokkaanse gemeenschap pas de laatste decennia gekomen. Ze zijn hier vooral om te werken. Ze gaan vrij goed op in de maatschappij hier. Er bestaan ook niet veel anti-Marokkaanse sentimenten.

 

Hirak

De Hirak bestaat nu al bijna twee jaar, als correspondent heb je de volksbeweging vanaf het begin gevolgd. Wat waren voor jou tot nu toe de hoogte- en dieptepunten van de Hirak?

De protesten begonnen met een dieptepunt. De tragische dood van Mohsin Fikri eind oktober 2016. De eerste maanden verliepen de protesten vreedzaam. Maar het was ook duidelijk dat dit niet zomaar vanzelf zou stoppen. De autoriteiten hebben gewacht op een juist moment om in te grijpen. Dat deden ze toen Zafzafi verhaal ging halen in de moskee. Daarna sloeg de situatie om en werden protesten neergeslagen.

Hoe zou je de Hirak in een aantal woorden omschrijven?

Een volksbeweging die vraagt om betere sociale voorzieningen en banen in de Rif.

De Hirak wordt zowel in Marokko als buiten Marokko beleefd, merk jij een verschil in de manier waarop de volksbeweging door de activisten in Marokko en de activisten daarbuiten wordt ervaren? Zo ja, wat is het verschil? Zo niet, waarom niet?

Voor Riffijnen in de Rif is de sociale ellende een dagelijkse realiteit. Ze hebben weinig te verliezen. Dat is anders voor Riffijnen in Europa. Die tonen zich vaak wel solidair maar staan anders in het leven.

Wat vind jij van de wijze waarop de Hirak zich ontwikkelt?

Veel leiders en anderen zijn opgesloten. De beweging lijkt een beetje stil te liggen. Mensen zijn bang om de straat op te gaan. Maar de problemen zijn niet opgelost. Repressie zal op de lange termijn niet werken.

 

Nasser Zafzafi

Vorig jaar heb je gesproken met de protestleider Nasser Zafzafi. Hoe zou je de protestleider omschrijven?

Een selfmade man. Een charismatische leider die bereid is zichzelf op te offeren voor de Rif.

Zoals je weet is Nasser Zafzafi samen met nog een aantal activisten veroordeeld tot 20 jaar celstraf, wat ging door jou heen toen je dat nieuws hoorde?

Deze straf staat in geen enkele verhouding tot wat hij gedaan zou hebben. Daarmee zet Marokko vele stappen terug op weg naar een democratie.

Nasser Zafzafi gaf eerder aan dat Spanje en Frankrijk medeverantwoordelijk zijn voor de situatie in de Rif. Jij woont zelf in Spanje, hoe hebben de Spaanse autoriteiten gereageerd op de veroordelingen?

De Spaanse autoriteiten laten zich daar niet over uit. Die koesteren liever de goede banden met Marokko.

 

Bezoek Alhoceima

Je bent eerder in Al Hoceima geweest, dit jaar heb je het gebied wederom bezocht. Wat ervaarde je anders aan jouw eerste bezoek aan de stad Al Hoceima ten opzichte van jouw tweede bezoek?

Er was nu een soort gelatenheid. De politie heeft de stad volledig in handen. De bevolking krijgt de kans niet om te protesteren.

Het tweede bezoek aan de stad Al Hoceima, hoelang van tevoren was deze reis gepland en voor hoelang waren jullie van plan te blijven?

Dit was een derde bezoek voor mij aan Al Hoceima. Een paar weken vooraf hadden we de reis gepland. We waren van plan een dag of vijf te blijven.

Volgens jouw artikel was het bezoek bedoeld om verslag te doen van de manier waarop Marokkanen in de Rif vakantie vieren. Dat is nu niet gelukt, ga je op een andere manier deze ervaring peilen?

Deels is dat toch wel gelukt. We hebben een reportage gemaakt vanaf de ferry tussen Málaga en Melilla. Verder hebben we in Nederland een peiling gehouden onder Marokkaanse Nederlanders.

 

Artikel 28 juli

  (De Marokkaanse veiligheidsdienst reist met me mee)

In jouw artikel van 28 juli (De Marokkaanse veiligheidsdienst reist met me mee) vertelde je openhartig over jouw ervaring met de Marokkaanse geheime dienst. Kan je ons kort vertellen hoe dat aan toeging?

Er stond een man op ons te wachten bij ons hotel toen we na het eten naar boven wilden gaan. Hij vroeg ons of we journalisten waren. En wat we precies van plan waren. Na een uur kwam hij terug met de mededeling dat we niet mochten werken omdat we geen speciale permissie voor Al Hoceima hadden. Als we toch zouden gaan werken zouden we worden uitgezet.

In hetzelfde artikel vertel je een stukje over de geheime dienst, ik citeer: “Jullie hebben het geluk dat ze mij hebben gestuurd. Hier worden mededelingen ook wel eens door andere figuren en op andere wijze overgebracht”. Wat bedoelde hij daarmee denk je?

Ik denk dat hij doelde op de wijze waarop Marokkaanse journalisten soms worden behandeld. Dat is doorgaans wat minder vriendelijk.

Wat gebeurde na het bezoek van de geheime dienst?

Niets. Maar je voelt wel dat je overal in de gaten wordt gehouden. Ik ben zelf naar de gouverneur gegaan om verhaal te halen. Die stelde ook dat ik zonder vergunning niet mocht werken.

In het artikel vertel je ook dat je contact hebt gehad met de Nederlandse Ambassade in Rabat. Wat heeft de Ambassade concreet voor jullie tijdens en na jullie bezoek aan Alhoceima betekend?

Ze hebben vooral contact onderhouden met ons. Dat was prettig. Verder zeiden ze niet veel te kunnen doen omdat ze zich niet met de wetgeving in Marokko zouden kunnen bemoeien.

Ook geef je aan dat volgens de Nederlandse Ambassade en de Marokkaanse geheime dienst er een speciale permissie geldt voor de stad Alhoceima. Waarom geldt voor Alhoceima een speciale permissie denk je? Sinds wanneer is deze permissie voor de stad Alhoceima ingegaan?

Ik heb het idee dat die permissie niet bestaat. Het lijkt slechts een middel om te voorkomen dat media verslag doen vanuit Al Hoceima.

Heeft de Nederlandse Ambassade jou nader informatie gegeven over de speciale permissie die voor de stad Alhoceima zou gelden?

Nee, ambassade stelde niets te weten over een speciale permissie.

Jij bent niet de enige journalist die uit Marokko is geweerd, waarom wilde de Marokkaanse dienst jou uit Marokko weg krijgen denk je?

Ze zitten kennelijk niet te wachten op verhalen vanuit de Rif. Ze bewaren liever de rust.

Hebben jullie na jullie bezoek aan Marokko nog schriftelijk een verklaring gekregen van de Marokkaanse of Nederlandse autoriteiten over de situatie?

Nee.

Zijn jullie na jullie bezoek aan Marokko benaderd door politici en journalisten?

Ja. Liliane Ploumen van de PvdA heeft contact opgenomen en heeft Kamervragen gesteld aan minister Stef Blok.

Zou je na deze ervaring als je wel over de juiste papieren zou beschikken, teruggaan naar de Rif?

Jazeker. Ik vrees alleen dat het niet mogelijk zal zijn om de juiste papieren te krijgen.

Welk advies geef je mee aan journalisten die verslag willen doen in de Rif?

Dat is geen eenvoudige vraag. Het zou niet goed zijn als niemand daar meer heen gaat. Probeer zo eerlijk mogelijk de situatie in de Rif aan jouw publiek over te brengen.