Onenigheid Frankrijk en VS over W. Sahara

De regeringsgezinde nieuwssite Hespress meldt dat de Veiligheidsraad getuige is van een scherp debat onder zijn leden over de verlenging van de MINURSO* in de Westelijke Sahara.

De traditionele bondgenoot van Mohamed VI, Frankrijk, wil dat de MINURSO verlengt wordt voor een jaar. De VS wil de VN-missie slechts met zes maanden verlengen om de druk op de partijen te houden om tot een oplossing te komen.

Sinds Donald Trump president is geworden zijn de relaties tussen Rabat en Washington niet optimaal. Mohamed VI had de campagne van de democratische kandidaat Hillary Clinton gesponsord.

De partijen in het conflict rondom de Westelijke Sahara zullen naar verwachting op 4 en 5 december aan een ronde tafel bijeenkomen, op uitnodiging van de VN-gezant naar de Westelijke Sahara, Horst Köhler. Rabat liet weten akkoord te gaan met het voorstel en deel te nemen aan de besprekingen.

* De Mission des Nations Unies pour l’organisation d’un référendum au Sahara Occidental (MINURSO), of Missie van de VN voor het Referendum in de Westelijke Sahara in het Nederlands, is een VN-missie die op 29 april 1991 werd opgericht met resolutie 690 van de Veiligheidsraad om het conflict in de Westelijke Sahara op te lossen. In de Westelijke Sahara, een woestijnregio in het noordwesten van Afrika, twisten de guerrillabeweging Polisario en het land Marokko sinds 1975 met elkaar om wie het gezag toekomt.

De MINURSO-militairen kregen de taak toe te zien op het staakt-het-vuren dat de strijdende partijen Marokko en Polisario onder druk van VN overeen waren gekomen. MINURSO moest eveneens een troepenreductie van het Marokkaanse leger controleren. Daarnaast werden er afspraken gemaakt over vrijlating van politieke gevangenen en de uitwisseling van krijgsgevangenen. Van deze humanitaire afspraken kwam echter weinig terecht: gevangenen werden door beide partijen slechts sporadisch vrijgelaten. Alleen het staakt-het-vuren wordt sindsdien gerespecteerd, een enkele incident daargelaten.

De kerntaak van MINURSO bestond echter uit het organiseren van een referendum over de toekomst van de Westelijke Sahara. Om te beginnen moesten alle kiesgerechtigden worden geïdentificeerd en geregistreerd. Het referendum zou kiezers vervolgens de keus geven tussen totale onafhankelijkheid van de Westelijke Sahara enerzijds, waarbij een nieuwe staat op de kaart gezet zou worden, en integratie met het koninkrijk Marokko anderzijds. Afhankelijk van de uitslag moest MINURSO ten slotte toezien op ofwel volledige terugtrekking van de Marokkaanse strijdkrachten uit de Westelijke Sahara, ofwel de demobilisatie van de Polisario-troepen.

Ook deze missie verliep niet voorspoedig. Al gauw kregen Polisario en Marokko ruzie over de criteria voor het opstellen van de lijsten met kiesgerechtigden. Polisario wilde de lijsten baseren op de Spaanse census uit koloniale periode, die vrijwel uitsluitend uit Sahrawi bestond (Marokkanen vestigden zich pas na de Groene Mars massaal in de Westelijke Sahara), in de wetenschap dat een overweldigende meerderheid voor onafhankelijkheid zou stemmen. Marokko daarentegen wilde lijsten opstellen die een afspiegeling vormden van de bevolking na 1975, zodat de Marokkaanse migranten ook konden meestemmen en zij de uitslag in het voordeel van Marokko zouden beïnvloeden.