De justitiële lange arm van Rabat

De zogenaamde maroc-leaks bevatten veel vertrouwelijke stukken, correspondentie, namen en andere gevoelige informatie. Veel van deze kabels hebben betrekking op het dossier van de Westelijke Sahara, dat Marokko al geruime 40 jaar als nationale zaak ziet en op het hoogste niveau verdedigt.

In de komende weken duiken we in de geheime keuken van de Makhzen, blootgelegd door Chris Coleman. Niet alles is interessant, maar sommige informatie is meer dan ooit relevant als gevolg van de spanningen tussen Rabat en Algiers. Ook werpen deze documenten nieuw licht op de positie van de Makhzen richting Westerse en internationale landen en actoren, die Marokko recent probeert te beïnvloeden. Vaak gaat dit gepaard met flink geld ten koste van de arme bevolking.

Tot slot kunnen diverse heimelijke dossiers inzicht geven in hoe de Makhzen zich heeft opgesteld ten opzichte van de Riffijnse volksbeweging en andere kritische geluiden in het buitenland. Er zijn genoeg paralellen te trekken waarom Rabat erg geïnteresseerd is in de groeiende tegenkracht van de Riffijnse diaspora en sympathisanten uit de politiek, mensenrechtenorganisaties ect…

Intimidatie tegen groeiende tegenstand in het buitenland

De repressieve ontwikkelingen in Marokko manifesteren zich nog dreigender dan voorheen richting kritische geluiden in de diaspora. Criticasters van het Marokkaanse regime zijn de laatste jaren niet alleen talrijker, maar ook feller geworden. Op sociale media is hun invloed en populariteit groot. De Marokkaanse koning wordt met naam en toenaam verantwoordelijk gesteld voor onvrijheid en sociaaleconomische misère in het land.

Deze ontwikkeling baart het regime grote zorgen. Daarom hebben de Marokkaanse politie en veiligheidsdiensten, Direction Générale de la Sûreté Nationale, Direction Générale de la Surveillance du Territoire (DGST) en Direction générale des études et de la Documentation, eind vorig jaar gezamenlijk een aanklacht ingediend tegen kritische burgers die in het buitenland wonen.

In hun valse communiqué staat dat deze stap het gevolg is van ‘het beledigen van ambtenaren in functie, het beledigen van organiserende instanties, het melden van nepmisdrijven, het verzinnen en verspreiden van valse beschuldigingen en feiten, en laster´. Het eerste slachtoffer van deze hetze was de Amerikaanse youtuber Chafik Omerani. Na zijn landing in Marokko begin 2021 werd hij opgepakt en tot drie maanden gevangenisstraf veroordeeld.

De jaren van Hassan II zijn terug

Het daadwerkelijk straffen van critici buiten Marokko markeert een nieuwe fase van de lange arm van Rabat. Mede ingegeven door de kritiek op de repressieve politiek van de Makhzen zoals de veroordeling van de Riffijnse Hirak activisten, maar ook het oppakken van journalisten en mensenrechtenverdedigers, is het buitenland voor veel opposanten steeds vaker een toevluchtsoord geworden. Honderden hebben asiel in het Westen aangevraagd.

Daarnaast maken sommige tegenstanders, die hier al langer zijn, zoals Ali Lmrabet, Kamal El Fahsi, Mohamed Hajib, Mohamed Kandil, Dounia Filali, Zakaria Moumni, Ali Aarass, Tarik Yassine melding van bedreigingen en intimidatie door de lange arm van Rabat. Een aantal van hen was hiervoor in Marokko gevangengezet en gemarteld. Verder voelt een grote groep Riffijnse activisten zich bedreigd. Vanaf de start van de Hirak durven zij de Rif niet te bezoeken. Zij riskeren daar opgepakt te worden. Deze ervaring overkwam de Belgische Kajoua en  de Nederlander Maghnouji.

Met deze nieuwe fase van intimidatie, naast andere strategieën zoals verleiden, beïnvloeden, bespioneren en rekruteren, worden daarmee solidariteit en verzet in de kiem gesmoord. Deze wending doet zwaar denken aan de periode Hassan II, de vader van de huidige koning, die ook despotische trekjes vertoont. 

De toverhoed van Mohamed VI is leeg

Niet alleen het Marokkaanse volk, maar ook de Europese publieke opinie komt tot het besef dat het Marokkaanse regime niet deugt. Na een aanvankelijk succesvol charmeoffensief van Rabat, ook richting de Nederlandse overheid – betrouwbare partner in de strijd tegen extremisme en illegale migratie- is de Makhzen overgegaan tot een agressieve chantagepolitiek. Verblind door de eigen waan dat het land een superieure regionale macht is geworden en daarmee de Westelijke Sahara te claimen tegen de internationale afspraak in, is Mohamed VI zwaar door de mand gevallen. Na Spanje probeerde hij Duitsland en de Europese Commissie te chanteren.

Makhzen in de aanval

Naast de klassieke diplomatieke en politieke middelen is de Makhzen erg inventief met moderne technieken. Recent is Marokko beschuldigd van spionage met Pegasus spyware. Niet alleen waren kritische journalisten, maar ook Europese politici en mensenrechtenverdedigers het doelwit van deze ondermijnende infiltratiepraktijken.

Om te kunnen ontsnappen aan eventuele vervolging kiest de Makhzen voor verschillende strategieën. In de eerste plaats worden misdadigers van het regime gewaarschuwd wanneer zij zich bewegen in landen waar aanklachten tegen hen lopen. In deze Maroc-leaks richtlijn is te lezen hoe de Marokkaanse ambassades door Rabat worden ingelicht over risico’s en juridische procedures bij ‘criminele intimidatie’, wanneer een zaak tegen Marokkaanse officials zou worden gestart en voet aan de grond zouden zetten buiten Marokko.

Een andere weg die de Makhzen bewandelt, is het misbruik van Interpol arrestatiebevelen. Zowel in de zaak van de Duitse Mohamed Hajib als in de zaak van de Nederlander Hassan Bakir is daar korte metten mee gemaakt.  Geheel niet toevallig, eerder werd gewaarschuwd voor misbruik van deze internationale politiedienst door autoritaire regimes met grof geld. In haar rapport over repressie van tegenstanders in de diaspora is Freedom House ook kritisch over misbruik van Interpol.

De andere strategie die Rabat inzet, is de juridische weg. Via bevriende advocaten en belangengroepen, die zwaar worden gesponsord, probeert de Makhzen Europese instituties aan te pakken. Zo zijn onafhankelijke mediaorganisaties in Frankrijk, Duitsland en Spanje en NGO’s als Amnesty International en Forbidden Stories die het Pegasus schandaal hebben onthuld, aangeklaagd voor laster.

Deze juridische vlucht naar voren zien we ook bij de instrumentalisering van Rabat’s tentakels in Spanje vanwege het conflict met de Polisario. In Nederland is de justitiële lange arm van Rabat onlangs tot uitdrukking gekomen in de zaak van Riffijnse activisten. Tegen hun legitieme protest bij de consulaten gingen Marokkaanse autoriteiten over tot vervolging. De Nederlandse rechter sprak de activisten echter vrij. De pro Makhzen media maakten er uiteraard een ander verhaal van.