Interview met Europarlementariër Kathleen V. Brempt over de migratie van Riffijnen

Kathleen Van Brempt, gefotografeerd door Yassin Akouh.

Kathleen Van Brempt Europees Parlementslid voor SP.A heeft Nasser Zefzafi – leider van de Rif protesten – genomineerd voor de Sacharovprijs. De Riffijn wist de finale van de Europese prijs voor de vrijheid van denken te halen, de prijs werd uiteindelijk gegeven aan de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov . Nasser Zefzafi is in Marokko veroordeeld tot een celstraf van 20 jaar. Momenteel loopt een moeizaam hoger beroep tegen hem en een groep activisten die vastzitten in de Oukacha gevangenis in Casablanca. De activisten vinden dat de voorwaarden voor een eerlijk, onafhankelijk en onpartijdig rechtsproces niet gegarandeerd worden en boycotten daarom de rechtszittingen. Ook Amnesty International zegt dat de rechtszaken absoluut niet voldoen aan de standaarden voor een eerlijk proces.

Sinds vorig jaar is er een sterke toename van Marokkaanse vluchtelingen en specifiek uit het Rif-gebied. Yassin Akouh sprak voor Arif News met Kathleen Van Brempt over de rol van de Europese Unie in de Riffijnse migratie.

Wat is volgens u de reden achter de toenemende migratie van Riffijnen?
Van Brempt: Ongetwijfeld een beleid in Marokko van decennia. Achterstelling & onderdrukking. Mensen moeten een zekere toekomst zien. Er is overal in de wereld migratie en dat kan een positieve keuze zijn. Maar migratie heeft ook heel vaak een negatieve motivatie. Bijvoorbeeld mensen die geen toekomst zien in hun land. Het overgrote deel van de mensen willen gewoon in hun eigen land blijven. Maar mensen willen graag een zekere toekomst en dat is een probleem in de Rif. Ik denk dat de achterstelling van het gebied de belangrijkste reden is. Mensen zien geen toekomst meer.

Wat zou de Marokkaanse staat moeten doen om de Riffijnse migratie tegen te houden?
Van Brempt: De strijd die wij voeren in het Europees parlement krijgt veel tegenhang van mensen die zeggen dat Marokko een strategische partner is. Dat klopt, ik heb ook niets tegen Marokko. Er zijn nog veel ergere landen in de wereld met dictaturen en schendingen van de mensenrechten. Ik heb niet zolang geleden ook een heel lang gesprek gehad met de Marokkaanse ambassadeur (Mohammed Ameur) en hij is een zeer open en fijne man. Het was ook soms een hard gesprek want we hebben het ook over de Rif gehad. Wat ik ook zeker moet zeggen, is dat men in Marokko probeert stappen te zetten in de goede richting. Maar het feit dat in Europa wordt gezegd dat Marokko onder meer een strategische partner is om migratie te bestrijden, dat klopt. Maar Marokko moet dan ook de problemen in de Rif aanpakken. Hiervoor moet een compleet andere mindset komen in termen van kansen en ook de manier hoe de protesten zijn aangepakt, moet herzien worden. Er is een rechtstaat in Marokko maar het valt nooit te verantwoorden dat mensen die protesteren gevangenisstraffen krijgen. Dat is nogal essentieel in een democratie. Een democratie is meer dan verkiezingen. In een democratie moeten mensen kunnen betogen, mensen moeten zelfs kunnen spijbelen om te kunnen betogen, ook al mag dat niet echt. (Verwijzend naar de jongeren in België die spijbelen en gaan protesteren voor het klimaat.) Er zijn politici die er tegen zijn; dat is hun goed recht, maar ik heb nog geen enkele politieker horen zeggen: “Pakt ze op!” Betogen is een absoluut fundamenteel recht. Marokko is een strategische partner van Europa, maar Europa moet wel de moeite doen tegen Marokko te zeggen: “Laat de politieke gevangenen vrij!”

Hebben de Riffijnen recht op asiel als ze het Europese vasteland bereiken?
Van Brempt: Dat is een goede vraag. Dat zal van lidstaat tot lidstaat afhangen. Dat is één van de problemen in Europa. Wij zijn allemaal gebonden door het internationale asielrecht, het verdrag van Dublin bijvoorbeeld. Maar dat wordt in elk land anders bekeken en geïnterpreteerd. Ik denk dat veel landen zullen argumenteren dat achterstelling en werkloosheid geen geldige reden is voor asiel. Maar als je kan aantonen dat je vervolgd wordt omdat je uitkomt voor je mening en dreigt in de gevangenis te belanden wegens politieke redenen, dan kan je zeker in aanmerking komen voor asiel.

Wat gebeurt er met Riffijnen die vluchten voor de werkloosheid en uiteindelijk worden teruggestuurd naar Marokko?
Van Brempt: Dat weet ik eigenlijk niet. Ik weet niet of er gevallen zijn van mensen die zijn teruggestuurd.

Er zijn experts die beweren dat de Marokkaanse staat migratie gebruikt om druk te zetten op de EU. Hoe denkt u daarover?
Van Brempt: Daar ben ik heel zeker van. Maar dat doen Turkije en andere landen ook. Marokko & Turkije gebruiken migratie om extra steun te krijgen en ook politieke steun. Vorige week hadden wij een stemming in het Europees parlement voor een vissers/landbouwakkoord. Ik heb mij toen onthouden omdat ik vond dat er niet genoeg garanties waren in dit akkoord. Dit akkoord ging niet over de Rif maar de Westelijke Sahara en dat is wel door het parlement geraakt. Één van de belangrijkste redenen is dat Marokko een strategische partner is.

Er is veel werkloosheid in de Rif; dit is één van de pushfactoren van migratie. Welke rol kan de Europese Unie hierin spelen?
Van Brempt: De Europese Unie kan hierin een rol spelen door mee de economische ontwikkeling van het Rifgebied te ondersteunen en Marokko zou dit meer moeten toelaten. Eigenlijk zou Marokko dit zelf moeten doen want het gaat niet zo slecht met Marokko. In de Rif moet juist hetzelfde gebeuren als wat er in de grote steden gebeurt. Europa kan mee helpen door te investeren in de Rif. Die druk moeten we zetten op Marokko: “Houd nu op met dat aparte stuk land zo te behandelen, behandel dat nu als een partner. Een gebied waar veel potentie in zit en waar mensen hun toekomst kunnen uitbouwen.” De meeste mensen willen hun gebied niet vrijwillig verlaten. Ze willen in hun eigen buurt blijven. Op dit moment ondersteunt de Europese Unie alleen het geheel van Marokko maar naar mijn geweten is dat niet gericht naar de Rif.

Wat kunt u in de toekomst betekenen voor de Riffijnen als Europees parlementslid?
Van Brempt: Je doet zoiets nooit alleen: één Europees parlementslid maakt nooit het verschil. Je moet in de politiek een meerderheid vormen; dat hebben we ook gedaan bij de Sakharovprijs. Ik vond het heel fijn omdat we over de partijen en landsgrenzen van Europa heen met collega’s hebben samengewerkt om Nasser Zefzafi, de leider van de Rif protesten, te nomineren voor de Sakharovprijs. In het begin dacht iedereen dat er niets van kwam maar hij is uiteindelijk toch bij de laatste drie geëindigd. Ik had uiteraard gewild dat hij had gewonnen maar dit heeft er toe geleid dat de Rif terug op de politieke agenda is gekomen. Het heeft Marokko een beetje geënerveerd, om niet te zeggen, heel erg geënerveerd. Ik denk dat we in de toekomst deze druk verder moeten ontwikkelen. We moeten er op hameren over heel de wereld dat er over mensenrechten niet valt te onderhandelen.