Marokkaanse diplomatie, van achteruit naar achteruit

De uitspraak van het Europese Hof is opnieuw een klap die de spanning met Frankrijk, Duitsland, Spanje en Algerije doet toenemen.

Gepubliceerd door Ana Alonso op Elindependiente, vertaald door Arif News.

Zhou Enlai zei dat diplomatie “een voortdurende oorlog met andere middelen” is. Marokko is altijd een maatstaf geweest in deze omgang met macht achter de schermen. De tijden zijn echter slecht geworden voor het Alawitisch Koninkrijk sinds het zijn bondgenoot, voormalig president Donald Trump, uit het Witte Huis verloor. In korte tijd is Marokko in botsing gekomen met Duitsland, Spanje, Frankrijk, Algerije, met de Europese instellingen over de crisis in Ceuta. En nu met het EU-Hof. Het is een extra probleem dat de regering van Aziz Akhannouch, de nieuwe premier, zal moeten aanpakken.

Het Polisario Front heeft de uitspraak van de Europese rechtbank tegen de handelsovereenkomsten tussen EU en Rabat die de Westelijke Sahara omvatten, als “historisch” beschreven. Het herinnert er vooral aan dat het Westelijke Sahara probleem onopgelost blijft, ook al heeft de EU-Raad twee maanden en tien dagen de tijd om in beroep te gaan tegen het vonnis.

Op een persconferentie in Madrid sprak de vertegenwoordiger van het Polisario Front voor Europa en de Europese Unie (EU), Oubi Boucharaya, van “een overwinning voor het Sahrawi volk en voor de Europese Justitie”. Het Europese Hof bevestigt dat “de instemming van het volk van de Westelijke Sahara” een “voorwaarde is voor elke activiteit waarbij het gebied en zijn natuurlijke hulpbronnen betrokken zijn”. Boucharaya zei dat het besluit “de rechtspersoonlijkheid van het Polisario Front voor Europese en internationale autoriteiten” bevestigt.

De definitieve beslissing duurt maanden. Daarom was de reactie van Rabat bij deze uitspraak kalm en gecoördineerd met de EU chef buitenlands- en veiligheidsbeleid, Josep Borrell, zoals duidelijk blijkt in zijn tweet. “We zullen contacten onderhouden om de nodige maatregelen te nemen om het wettelijk kader te waarborgen dat de voortzetting van de handelsbetrekkingen tussen de EU en Marokko garandeert”, aldus de reactie. 73% van de Marokkaanse export gaat naar een EU-land.

Hoewel Marokko geloofde dat het met de steun van Trump voor zijn zaak een lange weg had afgelegd, staat vast dat de huidige president, Joe Biden, niet heeft bevestigd dat hij de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara ook erkent. De VS zouden erop hebben aangedrongen dat Rabat de nieuwe speciale VN-gezant voor de Westelijke Sahara, Staffan de Mistura, zou accepteren. Als het rechterlijke vonnis zou worden geratificeerd, impliceert dit de erkenning van het Polisario Front als de enige autoriteit met soevereiniteit over de hulpbronnen van de Westelijke Sahara, zoals de visserijvangsten, die 90% Sahrawi’s zouden bedragen.

Marokko is in de afgelopen zomer al in aanvaring gekomen met de Europese instellingen als gevolg van de crisis met Spanje. Rabat faciliteerde de uittocht van migranten naar Ceuta. De Spaanse regering moest het leger inzetten in de enclave. De vier grote fracties in het Europees Parlement kwamen in juni met een resolutie waarin Marokko’s gebruik van migratie, met name van minderjarigen -als een instrument om Spanje onder druk te zetten- werd veroordeeld.

Het conflict met Rabat was het gevolg van de ontvangst van de leider van het Polisario Front, Brahim Ghali, in een Spaans ziekenhuis. Het vertrek van de minister van Buitenlandse Zaken, Arancha González Laya, daarna werd gezien als een eerste stap voor het herstellen van de relatie met Marokko. Toch klaagt Rabat nog steeds dat zij niet op de hoogte was gesteld van de komst van Brahim Ghali naar Spanje.

Sánchez herinnerde de Marokkanen er vervolgens aan dat “Spanje de beste partner is die Marokko binnen de EU heeft om zijn strategische belangen te verdedigen. José Manuel Albares, de opvolger van González Laya erkende afgelopen juli, dat Marokko een belangrijke partner is voor Spanje. Beetje bij beetje zijn er nu substantiële toenaderingspogingen: Albares heeft zichzelf al in New York tijdens de VN top laten zien met zijn ambtgenoot Nasser Bourita. Ze beloofden verder te praten en elkaar binnenkort te zien.

“Albares heeft het tot een prioriteit gemaakt om met Marokko goede relaties te onderhouden, omdat we veroordeeld zijn om elkaar te begrijpen”, zegt Bernabé López, een arabist en professor aan de Vrije Universiteit van Madrid.

De arabist erkent dat Marokko het oordeel van het EU-Hof rustig heeft genomen. “Het is misschien een wake-up call om een ​​definitieve oplossing te vinden voor het probleem van de Westelijke Sahara, een bron van instabiliteit. Marokko beseft niet dat het met zijn koppigheid niet altijd gewonnen wordt”, zegt Bernabé López.

Een premier aangewezen door de koning

Maar hij houdt vol dat de reactie kalm is geweest. “Het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft erop aangedrongen dat we een manier moeten vinden om elkaar te begrijpen. Rabat gaat niet de agressieve route, een van de Marokkaanse technieken. Misschien omdat het niet past met een kersverse premier. Marokko zoekt nu naar manieren van dialoog’, voegt de auteur van Marokko in trance: nieuwe koning, nieuwe eeuw, nieuw regime? eraan toe.

De oliemagnaat Aziz Akhanouch, zeer dicht bij koning Mohamed VI, won begin september de verkiezingen, waarbij de islamisten werden teruggebracht tot 12 zetels. Akhanouch is sinds 2007 minister van Landbouw en Visserij, dus hij kent de relatie tussen Rabat en de EU heel goed.

«Vroeger dienden de islamisten als boksbal, maar nu bestaat die borstwering niet meer. De koning is in de open lucht. Als de nieuwe premier vooruitgang boekt in het terugdringen van ongelijkheden en een zeker welzijn in Marokko creëert, zal de koning als winnaar worden gezien. Maar als het mislukt, zal de lezing zijn dat de koning heeft gefaald. Deze nieuwe premier heeft wel macht, niet zoals de islamisten die geen controle hadden over de belangrijkste ministeries’, zegt Ali Lmrabet, een Marokkaanse journalist in Barcelona.

Het gaat om een complexe periode als gevolg van de economische crisis, verergerd door de pandemie, en de meerdere diplomatieke crises. Met Duitsland was er in de zomer een terugtrekking van ambassadeurs, omdat de Duitse ambassadeur bij de Verenigde Naties eraan herinnerde dat de status van de Westelijke Sahara onder de jurisdictie van de Verenigde Naties valt.

Met Frankrijk, de grote bondgenoot, wordt de spanning duidelijk door de echo’s van het Pegasus-spionagenetwerk, dat zelfs Macron zou raken. Frankrijk heeft de visa voor Marokkanen, Algerijnen en Tunesiërs verlaagd en Marokko reageerde boos. Elke wrijving met Parijs baart Rabat grote zorgen.

En met Algerije is de spanning de afgelopen weken exponentieel toegenomen. De relatie tussen de twee aangrenzende Noord-Afrikaanse landen wordt bepaald door het Sahara-conflict. Algerije steunt duidelijk de zaak van de Sahrawi’s.

“Er zijn twee zaken die de Algerijnen bijzonder boos hebben gemaakt: enerzijds de normalisering van de Marokkaanse betrekkingen met Israël als tegenhanger van de door Trump aangekondigde erkenning van de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara. Voor Algerije betekent deze stap dat Marokko een vergevorderde grens heeft bereikt door Israël in Noord-Afrika toe te laten. Daarom voert Algiers militaire oefeningen uit in Oran en in het zuiden. Daarbij komt nog de ontdekking van de spionage van 6.000 telefoons door de Marokkaanse geheime diensten”, zegt Lmrabet. Van daaruit heeft Algerije de diplomatieke betrekkingen verbroken en zijn luchtruim gesloten. Bijzonder gevoelig is de kwestie van de Algerijnse gaspijpleiding die het gas naar Spanje en Portugal voert en door Marokko loopt. Deze gevoelige kwestie heeft de Spaanse minister Albares deze week naar Algerije geleid.

“Kortom, de Marokkaanse diplomatie heeft problemen met Duitsland, Frankrijk, Spanje en Algerije, vier belangrijke landen voor Rabat. En op dit moment lijkt het erop dat zijn reactie een vlucht naar voren is’, vult de voormalig Marokkaanse diplomaat en journalist aan.

Het moment is delicaat. Frankrijk bevindt zich in de verkiezingstijd en de immigratiekwestie zal een onderwerp zijn in de verkiezingscampagne. Het is al zo. Op zijn beurt kan Joe Biden elk moment terugkomen op de aankondiging van Trump over de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara. Voor Marokko is straks het verleden wellicht veel beter.