RNI, een Marokkaanse politieke machine van ongewenste beïnvloeding in Europa

Dit artikel is de eerste aflevering van een drieluik gewijd aan partijpolitieke beïnvloeding vanuit Marokko. De RNI, aangevoerd door premier Aziz Akhannouch, rijke zakenman en vriend van het paleis staat hierin centraal.

In het eerste artikel wordt -in samenvattende woorden- stilgestaan bij de ontwikkeling van Marokkaans transnationaal partijpolitiek activisme. Kortom, hoe hebben verschillende Marokkaanse politieke partijen geprobeerd voet aan de grond te krijgen in Europa?

In een tweede bijdrage wordt ingezoomd op de geschiedenis en het discours van RNI van premier Aziz Akhannouch. Wat is zijn werkelijke strategie bij het mobiliseren van de diaspora? Met welke middelen en in welke landen is deze Makhzen-partij actief?

Tot slot komen de effecten van de ongewenste politieke inmenging van RNI aan bod.

Welke invloed heeft deze partij op de Europese politiek en de Marokkaanse gemeenschappen? En er worden een aantal maatregelen geschetst, die Europese landen moeten nemen om de ongewenste opmars van RNI en andere buitenlandse politieke factoren te stoppen.

Marokkaanse partijpolitiek en diaspora in vogelvlucht
Al vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw en met wisselend succes hebben diverse Marokkaanse politieke partijen en bewegingen filialen in Europa proberen op te zetten. In het begin waren het vooral verboden partijen, van wie de kaderleden werden vervolgd en geen politieke activiteiten in eigen land mochten uitoefenen. Linkse partijen zoals de socialistische partij USFP, maar ook islamistische partijen zoals Shabiba Islamiya en al Adl wa Ihsane waren toentertijd het doelwit van politieke onderdrukking. Een aantal activisten vroeg asiel aan in Europa.

Oppositie vanuit het buitenland
In de diaspora waren met name socialistische en communistische kaderleden en sympathisanten actief. Zij zorgden naast solidariteit en bewustwording onder de diaspora, ook voor mobilisatie van politieke steun bij hun geestverwanten in onder meer Frankrijk, Spanje, België en Nederland. Dat leverde hier en daar ook succes op. 

Na de dood van Hassan II in 1999 kwam een tweede golf buitenlands partijpolitiek activisme op. Nadat de socialistische USFP zich had bekeerd tot het nieuwe regime van Mohamed VI, zocht USFP toenadering tot de diaspora om het democratiseringsproces, dat geleid werd door premier Abderrahmane Youssoufi aan de man te brengen.

Youssoufi die zelf jarenlang in ballingschap in Frankrijk verbleef en daarvandaan verzet pleegde, mocht eerder terugkeren in het kader van de amnestie van Hassan II. Deze regeling gold voor veel meer politieke tegenstanders van het regime.

Na de relatieve politieke openheid in die tijd werden andere partijen zoals PPS, Istiqlal Partij en PSU door de Makhzen gestimuleerd de democratische transitie buiten Marokko te etaleren. Niet in de laatste plaats werden deze partijen het potentieel aan kiezers in de diaspora als worst voorgehouden. Alhoewel Marokkanen in het buitenland erkend worden in hun stemrecht volgens de nieuwe grondwet van 2011, is de uitvoering ervan nooit geëffectueerd.

Er wordt sinds jaar en dag gelobbyd – ook door (regerings)partijen – om ‘Marokkanen in hun vestigingsland’ politiek actief en passief te laten participeren. Echter, de eventuele lage opkomst, de praktische en logistieke moeilijkheden, de angst voor de stem van de Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (PJD) en de mogelijke bezwaren van de vestigingslanden worden als sta in de weg genoemd. Overigens, Marokkanen in het buitenland kunnen wel afreizen naar Marokko om hun stem uit te brengen. Ook kan men zich kandidaat stellen. Sommigen hebben via die weg een zetel en zelfs een regeringspost weten te bemachtigen. Nota bene Nezha El Ouafi van de PJD, tot voor kort minister voor ‘Marokkanen in het buitenland’, woonde en was jarenlang actief in Italië.

Propaganda: “Ooit Marokkaan altijd Marokko”

Met de komst van de pro Makhzen Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM) in de Marokkaanse politiek en daarna de regeringsdeelname van de Islamistische PJD gingen deze politieke tegenpolen ook aan de haal met de diaspora. Het door de Makhzen geadopteerde motto: binding met ‘Marokkaanse onderdanen in het buitenland’, stond ook voorop in vele politieke activiteiten van deze partijen. In diverse Europese landen ontstonden dependances, die nu en dan bezocht werden door partijleiders en bewindspersonen uit Marokko.

In Nederland was Sabi El Moussaoui, directeur van het Amsterdamse jongerencentrum Argan, de Europese coördinator van de PAM. Hij was ook de medeoprichter van de Nederlandse PAM-afdeling in juni 2013. De oprichtingsbijeenkomst werd massaal bezocht door Marokkaanse Nederlanders die geëerd werden door hoge PAM-bezoek uit Marokko. Bovendien kreeg ‘het moderne en geëmancipeerde Marokko in Nederland’ via talrijke activiteiten op het gebied van handel, investeringen en erkenning van de Amazigh taal en cultuur een gezicht. Niet iedereen stond te wachten op deze buitenlandse bemoeienis. Dat leidde soms tot openlijk weerwoord onder Riffijnse Nederlanders. De PJD kent ook verschillende Europese filialen. In Nederland is de aanhang zeer beperkt en niet meer georganiseerd. Met name in zuidelijke Europese landen als Frankrijk, Italië en Spanje zijn een aantal netwerken actief. Met het uitblijven van de hervormingen die aan de 20 februari beweging werden beloofd en het verweer tegen het Marokkaanse politieke establishment kwam snel een einde aan de lange arm van Rabat via deze partijstructuren.

En dan RNI

Met de premier en rijke zakenman Aziz Akhannouch aan het roer is deze regeringspartij de grote binnenkomer in Europa. Vanaf 2018 is RNI serieus bezig een stevige partijpolitieke structuur en agenda in de zogenaamde 13de regio -Marokkanen in het buitenland- op touw te zetten. Hoewel een aantal factoren constant zijn gebleven, is RNI anders dan haar voorgangers. Aan geld, invloed en menselijk kapitaal is geen gebrek. En dat is voor de Europese politiek en Marokkaanse gemeenschappen een ongewenste ontwikkeling. In een vervolgartikel wordt hier uitgebreid op ingegaan.

Overweeg een donatie te plaatsen om onze website te helpen onderhouden en verder te ontwikkelen.